در گفتگوی پیشرو شیخ جواد صالحی، ضمن ارزیابی وضعیت اهلسنت ایران، برخی مسائل و چالشهای روز جهان اسلام را مورد اشاره قرار داده و نکاتی در این باب مطرح کردهاست که در ادامه تقدیم میشود:
– شما سفرهای زیادی به ایران و کشورهای همسایه داشتهاید، به نظر شما جایگاه اهلسنت در ایران، از لحاظ آزادی و برخورداریهای حقوقی، نسبت به کشورهای دیگر چگونه است؟
طبعاً برای آنکه ارزشهای والایی که در اسلام وجود دارد، نهادینه شود و در دسترس مسئولین اجرایی حکومتها قرار بگیرد، باید به صورت قانون در بیاید و در یک نظام حقوقی ارائه شود. خب از تجربیات ارزشمندی که جمهوریاسلامی -به حمدالله- در طول چندین دهه در باب نحوه تعامل نهتنها با عزیزان اهلسنت، بلکه حتی نسبت به سایر پیروان ادیان کسب کرده، ما متوجه میشویم تعامل، یکی از مسائل مهمی است که میتواند در نهادینهنمودن فرهنگ و همچنین پویایی یک تمدن، نقش اساسی داشته باشد.
وقتی میبینیم در طول این چند دهه در کنار شهدای ارزشمند و والای جمهوریاسلامی، برادران اهلسنت و پیروان سایر ادیان ابراهیمی هم حضور دارند، این پیام را به ما میرساند که ارزشهای والای فرهنگی و فضای ارزشی دینی، از جایگاه ویژهای در تعاملات فضای اجتماعی جمهوری اسلامی ایران برخوردار بودهاست. از این مسئله که بگذریم، در مناطق اهلسنت نشین ایران مثل استان سیستان و بلوچستان، کردستان و کرمانشاه، همینطور بعضی از مناطق جنوب، شاهد این مسئله هستیم که آنها در مراسم مذهبی خود، بسیار آزاد هستند. سبک معماری مخصوص مساجد و اماکن مذهبی اهل سنت و همچنین مشارکت عزیزان اهلسنت در شعائر شیعیان، مثل ماه محرم، اربعین و… ، نشان از ارزشهای والای برخورد و تعامل با پیروان سایر مذاهب و همچنین ادیان ابراهیمی است.
-برخی کشورهای غربی داعیهدار حقوقبشر، بارها ایران را به نقض حقوق پیروان اقوام، ادیان و مذاهب، ازجمله اهلسنت متهم کردهاند. نظر شما در اینباره چیست؟
متأسفانه در جهان غرب و دشمنان اسلام، یک هماهنگی اطلاعاتی و خبری بسیار وسیع وجود دارد. آنها به صورت هماهنگ در مسائل مختلف، ورود و نکتههایی را به عنوان مسائل ضدبشری ارائه میکنند. نمونههای بارزی را در این فضا شاهد هستیم، مثلاً مبارزه با مواد مخدر، یکی از اساسات نظام مقدس جمهوری اسلامی است. بدون تعارف، هر کس در این وادی بخواهد دنبال منافعی باشد، با مجازاتهای سنگین روبهرو میشود و وقتی این مجازاتها اجرا میشود، چون در سطح بسیار اندک است و نمونهای برخورد میشود، آنرا به عنوان یک مسئله حقوقبشری مطرح میکنند، یا همینطور افراد مخالف نظام که برای براندازی نظام مقدس اسلامی اقدام میکنند. خب به طور طبیعی، هر حکومتی نسبت به این نوع موارد، برخوردهایی را انجام میدهد اما مهم این است که ما باید تعریفی از حقوقبشر داشته باشیم؛ حقوقبشری که توسط بیگانگان و دشمنان اسلام تعریف و معرفی میشود، طبعاً بهگونهای است که خودشان مجال مانور دادن داشته باشند.
-یکی از آفات جهان اسلام که هم شیعه و هم سنی را درگیر کرده، وجود جریانهای افراطی و انحرافی مانند وهابیت و بهائیت است. دیدگاه شما درباره این جریانها چیست؟
دشمنان اسلام، بهویژه کسانی که در فضاهای صهیونیستی و مسائل اینچنینی فعالیت میکنند، همیشه به دنبال برنامههای کوتاهمدت و درازمدت برای جلوگیری از گسترش ارزشهای والای فرهنگی و آموزههای دینی هستند. اگر این ارزشها در دسترس و نهادینهشده و به صورت روتین در اختیار جوامع مختلف قرار بگیرد، جوامعی که گمشدهای به نام ارزش دارند، میتوانند بهراحتی جذب جوامع اسلامی شوند. اما گاهیاوقات تحت عنوان وهابیت، گاهی تحتعنوان بهائیت و فرقههای مختلف، تکفیریها و داعش، بعضاً خود را در جوامع به عنوان الگوهایی فریبنده مطرح میکنند و متأسفانه در بعضی از جوامع اسلامی، به خاطر پایین بودن سطح فرهنگ و جایگاه معرفتی، بعضی افراد به این عقیدهها و فضاها جذب میشوند.
راهکار مهم این است که علما، فرهنگیان و متنفذین قومی و بزرگان ما در پویایی اصالت فرهنگی به عنوان یک اصل، نسل به نسل، اهتمام ورزند. در مورد بهائیت هم بعضی از معاندین جمهوری اسلامی، ترغیب میکنند تا کسانی که با جمهوری اسلامی ایران مشکل دارند، جذب این فرقه شوند یا با نگاه این فرقه همراه گردند. اینها به خاطر مشکلات فرهنگی و معرفتی است، وگرنه وقتی در دریای غوطهور ارزشهای والای دین و مذهب وارد شویم، آنقدر بیکران است که انسان متوجه میشود شناختش نسبت به این ارزشهای والا خیلی ضعیف بوده و میطلبد که بهویژه نسل جوان، اهتمام ویژهای نسبت به این مسئله داشته باشند.
-از نظر شما جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با دیگر کشورها چه ویژگیهایی دارد؟
من به خیلی از کشورهای اسلامی سفر داشتم و بعضاً در جریان وضعیت جوامع اسلامی بودهام. خیلی از کشورهای اسلامی به نکاتی اهتمام ویژه میدهند که با فضای سیاسی آنها همراه باشد، نه با حوزه آموزههای ارزشی-دینی. جمهوری اسلامی برخاسته از یک ارزش والا به نام فرهنگ تشیع است که نتیجه زحمات سالهای متمادی علمای بزرگ در حوزهای علمیه بوده و تبلوری است که به این زودیها آسیبپذیر نیست و نمیتوانند نسبت به آن چالشی ایجاد کنند. پویایی این فرهنگ نیز مسئله مهم دیگری است که بهراحتی میتواند جوابگوی مشکلات جوامع باشد.
-اگر نکته دیگری دارید، بفرمایید؟
افغانستان و جمهوری اسلامی ایران دارای رابطههای عمیقی هستند. جلوههای ارزشمندی از فرهنگ، ادبیات، هنر و ضربالمثلها وجود دارد که نشاندهنده عمق این ارتباط است. بحمدالله تحصیل جوانان افغانستانی در جمهوری اسلامی توانسته در پاسداری از ارزشهای والای فرهنگی، نقش عمدهای داشته باشد. خوشبختانه این رابطه عمیق، در طول سالها دچار خلل نشده و همچنان تداوم دارد.
-با تشکر و سپاس.
دیدگاهتان را بنویسید