-در ابتدا قدری از خود و سوابق اجراییتان بگویید؟
بسماللهالرحمنالرحیم. بنده سرباز کشور هستم که مورد لطف و عنایت دوستان قرار گرفته و مسبوق به عنایت خداوندم. کار خود را با معلمی شروع کردم و در سال ۱۳۷۳ مسئولیتهایی در اداره کل آموزش و پرورش استان داشتم. پنج سال به عنوان معاون برنامهریزی و نیروی انسانی فعالیت داشتم، بعد از آن به مدت پنج سال فرماندار شهرستان دیواندره شدم. پنج سال نیز در سمت ریاست دانشگاه پیامنور سنندج و مریوان کار کردم. نزدیک به چهار سال و نیم، مدیر کل اموال تملیکی استان بودم و مدتی نیز در جایگاه مسئول مرکز پژوهشهای کردستانشناسی دانشگاه کردستان خدمت کردم. البته در این مدت به تدریس هم میپرداختم.
بعد از مدتی، یک مرکز بزرگ یعنی «دبیرخانه شورای برنامهریزی اهل سنت» در راستای فرمان حضرت امام (رحمه الله)و به توصیه مقام معظم رهبری، در کردستان تشکیل شد. «مرکز تخصصی امامشافعی» که بنده مسئولیت آن را عهدهدار بودم. در این مرکز، علمایی را که سطح لیسانس داشتند ثبتنام میکردیم و کارشناسی ارشد میگرفتند. در سال ۱۴۰۰ هم جناب آقای رئیسجمهور شهید حکم فرمودند و بنده به عنوان مشاور ایشان در امور اقوام و اقلیتهای دینی و مذهبی فعال شدم و الآن هم به عنوان سرباز خدمتتان هستم و انجام وظیفه میکنم.
-با توجه به تجربهتان به عنوان مشاور رئیسجمهور در دولت سیزدهم، شَمایی از وضعیت حیات و مشارکت سیاسی و اجتماعی جامعه اهل سنت ایران ترسیم بفرمایید؟
من فکر میکنم برخورداریهای اهلسنت، منحصر به یک دولت نمیشود، این نظر و استراتژی نظام است، نه تاکتیک. این حرف امامین انقلاب است، حرف قانون اساسی ماست که همه باید برخوردار باشند و ما معتقد به دیوارکشی و خطکشی بین مذاهب، بین اقوام و بین جنسیت نیستیم. شعار اصلی ما از اول انقلاب تا به امروز سه کلمه بوده: استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی. جمهوریت یعنی همه؛ همه اقوام، اعم از کرد، ترک، فارس، تات، تالش، عرب و بلوچ. اسلام یعنی همه مسلمانها، خیلی فراگیر است و شامل همه میشود. پس این برخورداری از اول انقلاب شروع شده، ولی شدت و ضعف داشته. من همیشه سؤال و اعتقادم این بوده که چه کسی انقلاب کرد، غیر از مکتب و رهبر؟ همه مردم بودند. چه کسی در مقابل دشمن ایستاد؟ همه مردم. خب ساماندهی و حضور در این کشور، لازمهاش همه این مردم هستند. ما نباید تقسیمبندی یا خطکشی کنیم. هیچکس نباید مغفول بماند. همه باید احساس کنند در مدیریت این کشور سهیم و شریکند. چون کشور مال همه است، رهبری رهبر همه است نه فقط مسلمانها، رهبر ادیان هم هست، رهبر برادران مسیحی، کلیمی و زرتشتی در ایران هم هست. ما ملت ایران هستیم، متعلق به ایرانیم، تابع نظام هستیم، تابع یک رهبریم.
تمامی علما، نخبگان، شایستگان، چه اهل سنت و چه بزرگان ادیان توحیدی، در جلساتی که بنده با آنها داشتم، فقط دنبال این هستند که این قانون اساسی به تمامه و کامل اجرا شود.
از همان اول انقلاب، از اقوام استفاده شد، اعم از زن و مرد.
اهل سنت در انقلاب بودند، در جبهه بودند، در رانتها نبودند، در فتنهها نبودند، یک وجب از خاک مملکت را به دشمن ندادند، در بازپسگیری خاک از دشمن در جنوب غرب – که بنده هم بودم- کمک کرده و آن را پس گرفتند. ما رأی دادیم، خون دادیم، شهید دادیم. امام، امام همه است. مقام معظم رهبری، رهبر همه هست. رئیسجمهور، رئیسجمهور همه است. قانون اساسی، قانون همه است و این کشور، کشور همه ماست، باید به سوی اقتدار آن حرکت کنیم.
خب از اول انقلاب ما فرمانده و نماینده داشتیم، در دوران بعد از انقلاب و سازندگی همراه بودیم، هر رئیسجمهوری آمده، چه از این جناح و چه از آن جناح، اهلسنت با آغوش باز آنها را پذیرا بودهاست. همیشه رأی اهلسنت بالاتر از ۵۰ درصد بوده که لبیک گفتن به نظام.
کردستان، استان مجاهدتهای خاموش است. ما مرزدار بودیم، شما را ارجاع میدهم به دعای بیست و هفتم امام سجاد، ببینید درباره مرزداران چه گفتهاست… بعد از آن کمکم اهل سنت در مناسبتهای مختلف تا به امروز شرکت کردند. ما فرماندار، نماینده، مسئولین ادارات، مدیرکل و معاون استاندار داریم، الآن بیش از نیمی از فرمانداران استان سیستان و بلوچستان، اهل سنت هستند.مثلا، خانم «حمیرا ریگی»، معاونت استاندار و ریاست منطقه آزاد را عهده دار بوده، و به عنوان سفیر برونئی نیز فعالیت داشته اند هم بلوچ و هم اهلسنت هستند.
در وزارتخانهها، آموزش عالی و دانشگاهها، چه دانشگاه آزاد و چه دانشگاههای دولتی، اهلسنت داریم.
-اگر ممکن است قیاسی داشته باشید از وضعیت اهلسنت ایران با قبل از انقلاب و همینطور اهلسنت در کشورهای همسایه؟
وقتی بنده فرماندار دیواندره بودم، هیچ روستایی برق نداشت و از موتور برق استفاده میکردند اما الآن هیچ روستایی نداریم که برق نداشته باشد. تا مریوان گازکشی شده و الآن میخواهند کل روستاها را گازکشی کنند. این خیلی مهم است. اکثر روستاهای شهرهای بزرگ کردستان گازکشی شده. ما ماشین نداشتیم، الآن راهآهن از سنندج داریم. در سنندج مشکل آب داشتیم، دو سال پیش افتتاح شد. در سقز فرودگاه افتتاح شده و… .
الآن در سطح کشور ۱۷۱۵۰ مسجد، ۳۹۰ باب مدرسه علوم دینی اهل سنت داریم. تعداد مساجد اهل سنت نسبت به قبل از انقلاب حداقل سه برابر شدهاست. امام جمعههای اهلسنت ۱۲۳۰۴ نفر هستند. الآن در کل کشور ۲۴۰۰ مدرس رسمی در مدارس علوم دینی داریم. بیش از ۲۲۰۰ مدرک رسمی در سطوح یک، دو، سه و چهار داده شدهاست. در کل کشور، ۱۷۵۲۴ نفر از علما، اعم از طلبه، ائمه جمعه و جماعات، شهریه دریافت میکنند. ۱۷۰۰ مدیر اهلسنت در بدنه کشور داریم؛ این آمار مربوط به شهریور سال گذشته است. اکنون پنج کرسی در خبرگان رهبری داریم که قبلاً دو کرسی بودهاست. پیشتر زیر ۲۰ نفر نماینده مجلس داشتیم، الآن ۲۲ نماینده اهلسنت داریم.۸۰ قاضی اهلسنت داریم.
معاون رئیسجمهور اهلسنت داریم، آقای مهندس «عبدالکریم حسینزاده»، معاون رئیسجمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم هستند. خانم «مرجان نازقلیچی»، فرماندار بندر ترکمن که شهید اهلسنت است. دکتر «سید عماد حسینی»، مدیر حوزه انرژی، معاون وزیر نفت و رئیس پتروشیمی است. نخبه دانشگاهی داریم، معاون وزیر علوم، آقای «محمدنبی شهیکی»، از اهلسنت سیستان و بلوچستان هستند. سردار «شهرام ایرانی»، فرمانده نیروی دریایی بودند و…؛ این نظر نظام است.
بیش از ۵۰ درصد از فرمانداران سیستان و بلوچستان اهلسنت هستند. یعنی از ۲۶ یا ۲۷ نفر فرماندار، ۱۵ یا ۱۶ نفرشان اهلسنتاند. در کردستان هم نیمی از فرمانداران، اهلسنت هستند. دو معاون استاندار داریم، در گلستان معاون استاندار داریم، فرماندار داریم. یعنی اگر رصد کنیم، زیاد میشود ولی باز هم انتظار این است که انشالله بیشتر از اقوام و مذاهب و بانوان استفاده شود.
این است دستاورد انقلاب ما که الآن من به عنوان یک فرد طلبه اهلسنت، تابع نظام، فریاد میزنم و میگویم خدمت بیشتر بشود. مسئولین خوشحالند که من داد میزنم، نه اینکه ناراحت شوند و من بترسم.
-در صورت امکان، در خصوص مشارکت اجتماعی و سیاسی اهل سنت، اقوام و مذاهب، چند مصداق بفرمایید؟
ما ان.جی.اوهای مختلف قومی، ادبی و مذهبی داریم، همینطور سایتهای مختلف و پاسخ به سؤالات شرعی. تقریباً هر امامجمعهای یک دبیرخانه دارد. دبیرخانه «شورای برنامه ریزی اهل سنت کل کشور» را هم در تهران داریم که در زمینههای مختلف از جمله چاپ کتابهای اهل سنت کمک میکند. انتشارات خاص اهلسنت هم قابل اشارهاند، مثل «نشر احسان»، «نشر ایلاف»، «نشر تربت جام». مجلات و مساجد اهلسنت هم فعال هستند. این مساجد کتابخانه و برنامههای خاص خود مانند قبل از خطبه و بعد از خطبه، کلاسهای قرآن، کلاسهای پاسخ به مسائل شرعی، پاسخ به سؤالات دینی و… را دارند. آنقدر زیاد است که نمیشود تعدادشان را احصاء کرد. ولی اینها باید هماهنگ و لینک شوند. مثلاً الان در غرب کشور، در پاوه یک قطب داریم به اسم «ملاقادر قادری» که هم خطبه دارد، هم سایت، هم تفسیر قرآن و هم پاسخ به سؤالات. در کردستان و جنوب هم به همین صورت، افرادی فعال هستند. همینطور باید در مسائل اجتماعی عمیقتر کار شود و فقط به مسائل فقهی، بسنده نکرد.
-مهمترین دغدغه و مطالبه حضرتعالی به عنوان نماینده و ناظر جامعه اهل سنت چیست؟ چه راهکارها و پیشنهادهایی برای دولت جدید دارید؟
من ۵۰ سال در کردستان مسئولیتهای مختلف داشتهام. در استانهای مختلف گشتهام، به کشورهای عراق، سوریه و عربستان رفتهام. هیچ اهلسنتی را ندیدم که مطالبهای خارج از قانوناساسی داشته باشد.
شعارها و برنامههای دولت، به خصوص جناب آقای رئیسجمهور، حرف دل اکثر اقوام است. سخنانی که من ۴۰ سال دنبال آن هستم. جناب آقای پزشکیان! خدا به شما توفیق بدهد، ما انتظار نداریم هرچه گفتید عملیاتی بشود، باید همه دست به دست هم دهیم تا جای ممکن جلو برویم، تا دست کم۶۰ درصد نظرات شما عملیاتی شود. شما به تنهایی نمیتوانید، باید وزرا، مردم و نمایندهها همراهتان باشند. ما باید این انسجام ملی را درست کنیم. یک دست صدا نمیدهد. اختلاف نظر هم وجود دارد اما نباید به عداوت تبدیل شود.
-یکی از اهرمهای فشار علیه جمهوری اسلامی ایران، استفاده ابزاری از حقوقبشر با تمرکز بر اقلیتهای قومی-مذهبی و اقوام است. به نظر شما این اعمال فشارها چه اهدافی دارد؟
دشمن میخواهد ضرر بزند. اینکه میگویند «نیش عقرب نه از ره کین است اقتضای طبیعتش این است»، حتی اگر نخواهد هم نیش میزند. افراد ما را قتلعام میکند، ترور میکند، چه ایرانی باشد و چه اسماعیل هنیه. کار دشمن چیست؟ تفرقه بینداز و حکومت کن. این سیاست انگلیسی بوده که شیعه و سنی را برجسته کند، اقوام و ادیان را بزرگنمایی کند و این را در مقابل آن قرار دهد. سؤال این است: این همه ظلم میکنند چرا برای خودشان مشکلی ایجاد نمیشود؟ خودشان این همه آدم میکشند، ایرادی ندارد ولی ما یک سیلی بزنیم اشتباه هم است؟! باید بزرگش کنند و بگویند جمهوری اسلامی یعنی ظلم؟ اصلاً مکتب ما و سیاق جمهوری اسلامی، نفی ظلم است. میخواهیم نه ظالم باشیم و نه مظلوم.
در مقابل این اقدامات، پاسخ بنده این است: علما! هزینه به عهده ما، بیایید با چشم خودتان، جوامع اهلسنت در بندرترکمن، خواف، خاش، زاهدان، کردستان، سنندج، پاوه، نوسود، ارومیه و مهاباد را ببینید. من این علما را به ایران دعوت کردم و سال ۱۴۰۲ ، ۱۷ نفر از علمای اهلسنت سوریه آمدند.
باید دیده شود که امروز به اهلسنت دکترا میدهند، قبل از انقلاب دیپلم هم نمیدادند. این یعنی نظام با اهل سنت همراه است. الآن ما در تهران و سنندج، رشته دانشگاهی فقه شافعی داریم. در دانشگاه دولتی کردستان، در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد، رشته زبان کردی داریم. مرکزی به نام «مرکز پژوهشهای کردستانشناسی» وجود دارد که بنده دو سال رئیس آن مرکز بودم. دولت به حوزههای اهلسنت کمک میکند، از دفتر رهبری، مساجد و اوقاف هم برای کمک میشود. اینها کمک است یا ضدیت با اهل سنت؟
– جامعه اهلسنت و شیعه از نظر تعامل در چه وضعیتی قرار دارند؟
تعاملات زیاد است. ما ازدواج شیعه و سنی را داریم. در معاملات ملکی و بازار، اصلاً سؤال نمیشود شیعه هستید یا سنی. الآن در ارومیه، کرد، ترک، شیعه، سنی و مسیحی کنار هم زندگی میکنند؛ یعنی رنگینکمان اقوام و مذاهب. در سنندج، یهودی و مسیحی داریم. اصلاً نمیپرسند شیعه هستی یا سنی؛ این یک نوع تعامل است.
در خصوص تعامل در حوزهها، ما دو نوع کتاب درس داریم: یک درس مربوط به ادبیات است، یک درس مرتبط با عقیده، باور، تفسیر و فقه. ادبیات، صرف و نحو است و اکثر امهات کتب ادبیات عرب توسط اهلسنت نوشته شدهاست. در [حوزه] قم هم همین کتابها را میخوانند. تفاسیر هم شامل تفاسیر شیعه و سنی میشود. در رابطه با فقه هم اکثر حوزههای علمیه از فقه دیگران استفاده میکنند.
-در پایان، اگر نکته دیگری دارید، بفرمایید؟
ببینید دشمن، بعضی از اهلسنت را در مقابل نظام قرار داده. ما باید فدائیان اولوالامر باشیم، که هر کسی بمیرد و در اطاعت اولوالامری نباشد، به مرگ جاهلیت مردهاست. «من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتاً جاهلیه»؛(۲) این حدیث را هم شیعه نقل کرده و هم سنی. اگر امامزمان، حضرت مهدی است، خب نایبشان، مقام معظم رهبری است و باید در بیعت او باشید. الآن اگر تمام رهبران جهان اسلام را جدولگذاری کنی، اسمشان را بنویسی. از این رهبران، کدامیک به قرآن، پیغمبر و اسلام نزدیکترند که من او را اولوالامر انتخاب کنم؟ اگر بالاتر از مقام معظم رهبری سراغ دارید به من هم بگویید. من کسی را سراغ ندارم. ایشان را از همه بالاتر میدانیم، خب این عقل است و این هم نقل، مردم انتخاب کنند.
سخن را با خاطرهای از مقام معظم رهبری به پایان میرسانم؛ سال ۸۸ مقام معظم رهبری تشریف آوردند کردستان، بنده در آن زمان فرماندار بودم. سال ۸۹ عدهای حدوداً ۲۰ نفر رفتیم خدمتشان. شخصی، من را معرفی کرد و گفت آقای کریمی، فرماندار دیواندره. حضرت آقا گفتند: خوشآمدید. بعد نماینده ولیفقیه گفتند: ایشان هم اهلسنت است و هم فرزند شهید. عجیب بود، برای بنده آغوش باز کردند. رفتم در آغوش مقام معظم رهبری، من را بوسید و من هم او را بوسیدم. حرفهایی داشتم میخواستم بگویم، اما دهانم بسته و قفل شد. اولینبار بود که به آغوشش میرفتم، جذبه و هیبت ایشان، مرا مبهوت کرد. همین که گفتند اهلسنت و فرزند شهید است، آغوش باز کردند و من را بوسیدند.
-با سپاس از فرصتی که در اختیار روشنا قرار دادید.
پینوشت:
- نهجالبلاغه، نامه ۵۳ .
- کمال الدین صدوق، ج۲، ص ۴۰۹.
دیدگاهتان را بنویسید